Het kan prima, maar niet op elk moment
PVC en vloerverwarming gaan goed samen. Het materiaal is dun en geleidt warmte beter dan hout of dik tapijt, dus u voelt de verwarming sneller en de ketel of warmtepomp hoeft minder hard te werken. Dat is ook de reden dat het in kantoren en scholen zo vaak die combinatie wordt, zowel in kantoorvloeren als in vloeren voor scholen.
Toch zien wij hier verhoudingsgewijs veel schade. Bijna nooit doordat de vloer niet geschikt was, bijna altijd doordat de volgorde in de tijd niet klopte. Een vloer die een half jaar later bol staat of waarvan de naden openstaan, is in de regel op een dekvloer gelegd die nog aan het drogen was, of die vlak voor het leggen nog warm stond.
Dit artikel zet op een rij wat er moet gebeuren, in welke volgorde, en welke twee grenzen daarna blijvend gelden. Het gaat hier over een verlijmde PVC-projectvloer; de waarden zijn gangbaar in de branche, en het technisch blad van de geleverde vloer en lijm gaat er altijd voor.
Opstoken vooraf: wat het is en waarom het dagen kost
Een nieuwe dekvloer droogt niet vanzelf uit tot het niveau dat een verlijmde vloer verdraagt. Daarom wordt hij eerst gecontroleerd opgestookt: de verwarming gaat stap voor stap omhoog tot het maximum, blijft daar een aantal dagen staan, en koelt dan net zo gecontroleerd weer af. Dat drijft het bouwvocht eruit en laat de dekvloer zijn krimp maken voordat er iets overheen gaat.
Het is dus geen formaliteit en geen knopje. Reken op twee tot drie weken, en plan het in als een eigen activiteit met een eigen verantwoordelijke. Wie dat vergeet, staat later voor de keuze tussen wachten of leggen op een vloer die nog niet klaar is.
De uitkomst wordt vastgelegd in een opstookrapport, met datums en temperaturen. Dat rapport is het bewijsstuk: zonder dat document geven leveranciers geen garantie, en is bij schade niet meer vast te stellen wie wat heeft nagelaten.
| Criterium | Cementgebonden dekvloerDe meest voorkomende | Anhydriet of calciumsulfaatGietbaar, lichter van kleur |
|---|---|---|
| Minimale ouderdom voor het opstoken begint | 28 dagen | 14 dagen |
| Opwarmen | 5 °C per dag | 5 °C per dag |
| Maximum aanhouden | Minimaal 1 dag per cm dikte | Minimaal 1 dag per cm dikte |
| Afkoelen | In stappen van 5 °C | In stappen van 5 °C |
| Doorlooptijd in de praktijk | 18 tot 23 dagen | 11 tot 14 dagen |
| Restvocht bij verlijmen, met verwarming | Maximaal 1,8 CM-% | Maximaal 0,3 CM-% |
Opstoken is niet hetzelfde als droogstoken. Het protocol is doorlopen, en toch kan het restvocht nog te hoog zijn. Dat zijn twee aparte vragen: het protocol gaat over de krimp van de dekvloer, de meting over het vocht dat er nog in zit. Allebei moeten ze in orde zijn.
De dagen rond het leggen: uit, afkoelen, leggen
Lijm hecht niet op een warme ondergrond. Daarom gaat de verwarming minimaal achtenveertig uur van tevoren uit of op de laagste stand, en mag de ondergrond tijdens het leggen niet warmer zijn dan achttien graden. In een pand dat in gebruik blijft betekent dat overleg met de gebruiker, zeker in de winter.
Het materiaal zelf heeft die tijd ook nodig. PVC dat uit een koude bus komt moet eerst op ruimtetemperatuur komen, anders zet het na het leggen nog uit en ontstaan er spanningen in de naden. Dat acclimatiseren gebeurt in de ruimte zelf, uitgepakt, en kost een etmaal.
Na het leggen blijft de verwarming nog uit. De lijm moet eerst uitharden, en pas daarna mag de warmte er geleidelijk weer op. Wie dat overslaat, verwarmt een vloer waarvan de lijm nog niet op kracht is, en dat is precies het moment waarop naden opkomen.
- 48 uur van tevoren verwarming uit of op de laagste stand, in overleg met de gebruiker.
- Maximaal 18 °C gemeten aan de ondergrond, niet aan de thermostaat in de ruimte.
- Een etmaal acclimatiseren het materiaal uitgepakt in de ruimte waar het komt te liggen.
- Drie dagen na het leggen verwarming blijft uit zolang de lijm uithardt.
Weer opstoken na het leggen
Drie dagen na het leggen mag de verwarming weer aan, en dan opnieuw stapsgewijs: vijf graden per dag omhoog, tot in ongeveer een week het bedrijfsniveau bereikt is. Het is dezelfde logica als bij het opstoken vooraf, en net zo belangrijk.
In de praktijk gaat het hier mis zodra het pand wordt opgeleverd en de installateur de thermostaat op de gewenste waarde zet. De vloer krijgt dan in één keer het volle verschil te verwerken. Spreek daarom af wie de verwarming weer aanzet en volgens welk schema, en zet dat op papier.
Hoe het eruitziet als dit misgaat, is herkenbaar. Eerst komen de naden in het looppad iets omhoog, dan tekent zich een bolling af op de plek waar de buizen het dichtst bij elkaar liggen. Repareren kan niet plaatselijk, want de spanning zit in de hele baan. Hetzelfde patroon zien wij bij andere verlijmde projectvloeren, dus het is geen eigenschap van PVC.
Leg de sleutel bij één partij. De vloerlegger is weg als de verwarming weer aan moet, en de installateur weet vaak niet dat er net een vloer in ligt. Benoem vooraf wie het schema uitvoert en wie het aftekent.
Twee grenzen die daarna blijven gelden
De eerste is de temperatuur. Aan het vloeroppervlak mag het nooit warmer worden dan zevenentwintig graden. Dat is strenger dan wat de verwarmingsnorm zelf toestaat, en het is de waarde van de vloerfabrikant: boven die grens vervalt de garantie, en op termijn verweken de weekmakers en vervormt het materiaal. Wat de levensduur verder bepaalt, staat in het artikel over hoe lang een PVC-vloer meegaat.
De tweede is de warmteweerstand. Hoe meer isolatie er tussen de buizen en de ruimte zit, hoe minder warmte er doorkomt. Voor de hele opbouw samen geldt doorgaans maximaal 0,15 m²K/W, en bij lage temperatuur of betonkernactivering 0,10. PVC zelf zit daar ver onder, dus het knelpunt is vrijwel nooit de vloer: het zijn de egalisatielaag, een eventuele akoestische ondervloer en wat er al lag.
Dat laatste is de reden om een geluidsdempende ondervloer vooraf te toetsen en niet onderweg te beslissen. Zo'n laag lost een akoestisch probleem op en kan tegelijk de verwarming de das om doen. Welke combinatie wel kan, staat in het technisch blad.
- 27 °C aan het oppervlak de grens van de vloerfabrikant, niet van de installatie.
- 0,15 m²K/W voor de hele opbouw bij lage temperatuur of betonkernactivering 0,10.
- Ondervloer vooraf toetsen akoestische winst gaat ten koste van het warmtebudget.
Wat u in de uitvraag zet
Het verschil tussen een vloer die het houdt en een discussie achteraf zit zelden in het materiaal. Het zit in de vraag of iemand vooraf heeft opgeschreven wie opstookt, wie meet en wie de verwarming weer aanzet. Staat dat er niet, dan is de aannemer volgens afspraak klaar en komt de rekening bij de opdrachtgever.
Vier regels in de uitvraag zijn genoeg. Ze kosten niets en ze maken van een later meningsverschil een kwestie van opzoeken. Wij vragen het opstookrapport sowieso op voordat we gaan leggen, en meten het restvocht zelf; wat vóór die meting moet gebeuren, staat beschreven in het artikel over de ondergrond.
- Het opstookprotocol is uitgevoerd met rapport, datums en temperaturen, vóór oplevering van de dekvloer.
- Restvocht gemeten na het opstoken met de CM-methode, en de uitslag schriftelijk.
- Verwarming 48 uur uit en de ondergrond maximaal 18 °C op de legdag.
- Opstookschema na het leggen benoem wie het uitvoert en wanneer hij begint.
Beslisboom: mag de vloer erop?
Vier vragen, en één keer nee is genoeg om niet te leggen. Ze gaan alle vier over de dagen vóór de legdag, niet over de vloer zelf.
Is het opstookprotocol uitgevoerd en is daar een rapport van?
Nee betekent wachten. Zonder rapport is niet aantoonbaar dat de dekvloer zijn krimp heeft gemaakt, en geeft de leverancier geen garantie op de verlijming.
Is het restvocht gemeten ná het opstoken?
De meting telt pas als hij na het opstoken is gedaan. Cementgebonden maximaal 1,8 CM-% en anhydriet maximaal 0,3 CM-%, allebei met vloerverwarming.
Staat de verwarming al 48 uur uit en is de ondergrond onder de 18 °C?
Zo niet, dan hecht de lijm niet zoals het hoort. Meet aan de ondergrond zelf en ga niet af op de thermostaat aan de wand.
Is afgesproken wie de verwarming daarna weer opstookt?
Leggen kan, maar regel dit vooraf. Drie dagen wachten en daarna 5 °C per dag, en iemand moet dat uitvoeren nadat de vloerlegger vertrokken is.
